Betekenisvolle samenwerkingen: bruggen bouwen tussen het hoger onderwijs & de samenleving

De laatste jaren zetten universiteiten zich steeds vaker in voor de bredere gemeenschap als onderdeel van hun zogenaamde ‘derde missie’. Er zijn variaties op dit thema, waaronder de benaming ‘civic universiteit’. Maar wat houdt het in de praktijk in om je in te zetten voor een regio of een stad, en wat zou dat moeten betekenen? In deze lezing wordt nader ingegaan op het begrip ‘community’ en hoe dat in de praktijk betekent dat er contacten worden gelegd met verschillende soorten maatschappelijke partners. De keuze met welke communities wordt samengewerkt, bepaalt het karakter van de derde missie van elke universiteit. Hetzelfde geldt, zo stelt deze bijdrage, voor de voorwaarden van de relaties met de externe partners. Het soort relaties dat wordt opgebouwd, zegt veel over hoe de universiteiten kennis, onderwijs en hun eigen missie verstaan. Kritische keuzes over hoe relaties worden opgebouwd en onderhouden, zijn noodzakelijk om echte goede banden met de samenleving de norm te laten worden. De uitgangspunten van service-learning kunnen hiervoor als kompas dienen.

James Kennedy (Universiteit Utrecht)

James Kennedy is hoogleraar moderne Nederlandse geschiedenis bij de faculteit Geesteswetenschappen en universiteitshoogleraar met een speciale opdracht rond community engaged learning aan de Universiteit Utrecht.

– Kaat Somers (UCSIA)
Ben je nieuw in de service-learning pedagogie en kom je graag meer te weten over wat het is en hoe het in zijn werk gaat? Tijdens deze infosessie word je ondergedompeld in de basics van service-learning: Wat zijn de kerncomponenten van service-learning? Wat is de meerwaarde van deze pedagogie? Hoe ga ik ermee aan de slag in mijn eigen onderwijscontext? Deze en andere vragen beantwoorden we tijdens de sessie. Neem ook gerust je eigen vragen mee zodat we die samen met jou en de andere deelnemers kunnen bespreken.

– Nele Gulinck (Odisee) & Fatima Altunbas (FMDO)
Wat gebeurt er als een nieuwkomer en een ervaren Brusselaar elkaar ontmoeten en samen de stad verkennen? Wat leert een student sociaal werk in dit proces over diversiteit, samenwerking en maatschappelijke betrokkenheid? In deze workshop maken we het Buddyproject tastbaar. We vertellen hoe buddytrajecten verlopen, van de eerste matching tot gezamenlijke activiteiten en begeleidingsmomenten, en welke uitdagingen en vragen buddies onderweg tegenkomen. Deelnemers krijgen direct inzicht in de praktijk en ervaren hoe reflectie en intervisie werken.

– Liesbeth Huybrechts & Liese Mertens (UHasselt)
Deze workshop biedt deelnemers een interactieve verkenning van hoe we in het onderwijs participatief aan de slag kunnen gaan met diverse actoren in de maatschappij, niet alleen menselijke, maar ook meer-dan-menselijke (water, dieren, bouwmaterialen, etc). We zoomen in op één concreet voorbeeld, de Solar Heart Game van Asli Kolbas, een game dat de relatie tussen mensen, wonen en energie verkent, en dat samen met bewoners en partners participatief werd ontwikkeld.

Designing for More: onderzoekend en ontwerpend samenwerken
– Ruth Stevens, Ann Petermans & Jan Vanrie (UHasselt)
Voorstelling van het seminarie ‘Designing for More’ dat wordt ingericht voor masterstudenten architectuur en interieurachitectuur aan de UHasselt, waarin ontwerpstudenten vertrekken vanuit een reële maatschappelijke nood of concrete vraag.

Street Law
– Niels Appermont, Stijn Smet & Maaike Wils (UHasselt)
Voorstelling van het opleidingsonderdeel ‘Street Law’, waarin de rechtenstudenten van de UHasselt interactieve onderwijsactiviteiten geven over juridische thema’s aan middelbare scholieren van de derde graad (5de, 6de en 7de jaar).

House-project: civic strategie als motor voor impactvol onderzoek naar wonen en welbevinden voor ouderen
– Elke Ielegems, Ann Petermans & An-Sofie Smetcoren (UHasselt)
Het House-project ontwikkelt nieuwe inzichten en tools om het subjectief welbevinden van huidige en toekomstige ouderen beter te begrijpen en toe te passen in diverse woonvormen. Het doet dat vanuit een structureel verankerd ‘civic’ perspectief.

Dit is een interactieve sessie waarin de docenten samen met de deelnemers een kritische analyse maken over de voorgestelde service-learning praktijken en waarin ze samen nadenken over hoe deze versterkt kunnen worden.

Lego Learning Lab
– Fabienne Michel & Isabel Van den Eynde (KdG)
Binnen het Lego Learning Lab gaan studenten lerarenopleiding en sociaal werk van KdG in co-creatie op zoek naar duurzame concepten waarmee kinderen en jongeren uit maatschappelijk kwetsbare situaties op een duurzame manier binnen een veilige context een STEM-context kunnen verkennen.

INTERPRO Academy: interprofessioneel opleiden & samenwerken in regio Limburg
– Karen Willems (UHasselt), Raf Meesen (UHasselt), Lieve Haumont (UCLL), Evi Neven (UCLL), Heidi Janssen (PXL), Miet Swinnen (PXL), Anouk Tuinstra (CELL) & Ilse Lamers (UHasselt)
INTERPRO Academy is een blended interprofessionele leeromgeving in Limburg die de brug slaat tussen het hoger onderwijs (UHasselt, PXL & UCLL) en het zorg- en welzijnswerkveld. Het initiatief wil (toekomstige) professionals voorbereiden op geïntegreerde, doelgerichte en cliëntgerichte samenwerking.

– Liesbeth Huybrechts & Liese Mertens (UHasselt)
Gedurende de eerste twee weken van het academiejaar werken de (internationale) studenten van de masters architectuur en interieurarchitectuur van UHasselt aan een Live Project. Studenten en begeleiders stappen in een ontwerpproces samen met lokale bewoners, beleidsmakers, verenigingen, etc. om na te denken over mogelijke toekomstmogelijkheden van een bepaalde plek of een bepaalde ruimtelijke kwestie.

Tijdens deze uitstap bezoeken we de expo ‘L!VE Lab: fragmenten uit de Live Projects’. Deze tentoonstelling geeft een overzicht van alle Live Projects die in september 2025 werden gerealiseerd. De expo vindt plaats in het recent gerestaureerde Hasseltse Begijnhof, een stadscampus die zowel door UHasselt als door externen gebruikt kan worden. Zo bevat ze onderzoeks- en onderwijsruimtes voor de faculteit Architectuur en Kunst, maar ook een stadslab waar samen met burgers nagedacht wordt over herbestemming en stadsontwikkeling.

– Joke Heyman & Franne Schepers (UHasselt)
Deze workshop nodigt docenten en praktijkprofessionals betrokken bij service-learning uit om samen te reflecteren over een van hun meest voorkomende vragen: Hoe kan de evaluatie van studenten worden geïmplementeerd in service-learning vakken?

– Kaat Somers (UCSIA) & Maaike Mottart (AHS)
Service-learning beoogt om transformatief te zijn, zowel in het leren van de student als in de samenleving. Om dit te bereiken is een goede samenwerking tussen alle betrokkenen cruciaal. Deze sessie gaat in op de uitdagingen en kansen voor docenten en studenten in het aangaan van een partnerschap met de samenleving: Hoe kan je partnerschappen uitbouwen en op een duurzame en strategische manier vormgeven?

Docenten geven in deze sessie een korte pitch over hun vak, waarna ze met elkaar en de deelnemers in gesprek gaan over de kerncomponenten van service-learning en waar er in deze vakken groeimarge is om die verder te ontwikkelen en te versterken

Capita selecta: alles behalve wetenschappelijk?
– Geert-Jan Graulus, Dorien Baeten, Sarah Doumen & An Hardy (UHasselt)
Voorstelling van het opleidingsonderdeel ‘Capita Selecta: developments in materials research’ als onderdeel van de masteropleiding in de materiomics van UHasselt.

Civic reflectie als katalysator: maatschappelijke impact in het Materiomics Stageproject
– Dorien Baeten (UHasselt)
Voorstelling van het vak ‘Stageproject O&O’ van de Master in Materiomics dat een extern uitgevoerd project is waarbij studenten een semester lang binnen bedrijven of onderzoeksinstellingen werken aan een reëel vraagstuk omtrent duurzame, innovatieve materiaalontwikkeling.

De modelleerweek in de bacheloropleiding wiskunde
– Karel Appeltans & Jochen Schütz (UHasselt)
Voorstelling van de modelleerweek wiskunde waarin bachelorstudenten wiskunde gedurende een week intensief buiten de instelling werken aan casussen die ze van Belgische bedrijven voorgeschoteld krijgen.

Transport Innovation Challenge
– Wim Ectors & Ariane Cuenen (UHasselt)
Voorstelling van het vak ‘Transport Innovation Challenge’ waarin studenten in kleine groepen, onder begeleiding van een docent, samenwerken aan een project rond een reële uitdaging op vlak van mobiliteit of verkeersveiligheid, aangeleverd door externe (inter)nationale stakeholders.

Dit is een interactieve sessie waarin de docenten samen met de deelnemers een kritische analyse maken over de voorgestelde service-learning praktijken en waarin ze samen nadenken over hoe deze versterkt kunnen worden.

From theory to field: interdisciplinaire service-learning in DG Congo
– Bram Pynoo (Hogeschool Vives) & Kathia Reynders (KU Leuven)
Dit project focust op het versterken van lokale groentetelers (“maraîchers”) in en rond Kinshasa én op het dichter bij elkaar brengen van universitaire theorie en praktijk voor studenten van drie verschillende faculteiten (Psychologie, Polytechnique & Agronomie).

Designing with people: civic learning als motor voor inclusief ontwerpen
– Elke Ielegems, Myrthe Logist, Annemie Spooren & Jan Vanrie (UHasselt)
Voorstelling van het vak ‘Designing with People’ dat vertrekt vanuit de ambitie om internationale studenten interieurarchitectuur en architectuur intensief te laten samenwerken met masterstudenten ergotherapeutische wetenschappen in interdisciplinaire ontwerpteams.